10 fituesit e parë të Çmimit Nobel në Letërsi

Kur Alfred Nobel vendosi që të krijonte 5 cmime nën moton “për punën më të shquar në një drejtim ideal”, vendosi që një ndër to të ishte edhe letërsia. Në një farë mënyre, në këtë formë, ftillohet rëndësia e të lexuarit, librave; si një formë edukuese, argëtuese por edhe ndikuese në shoqëri.

Për herë të parë cmimi Nobel në Letërsi u dha në vitin 1901. Ndonëse ka kaluar shumë kohë që atëherë dhe janë më shumë se 100 shkrimtarë të mbarë botën të lauruar me këtë cmim, ka prej atyre autorë që pak njihen ose aspak. Këtu kemi vendosur të risjellim 10 fituesit e parë, motivacionin e marrjes së cmimit dhe librat më të mirë.

1901 – Sully Prudhomme (1837-1907)

Shkrimtar francez. Emri origjinal Rene Francois Armand Prudhomme. Sully Prudhomme fitoi çmimin e parë Nobel për Letërsinë në vitin 1901, “në njohjen e veçantë të përbërjes së tij poetike, që dëshmon për idealizëm të lartë, përsosmëri artistike dhe një kombinim të rrallë të cilësive të zemrës dhe intelektit”. Nuk ka libra në shqip, por përkthime të poezive të tij nëpër revista.

1902 – Christian Matthias Theodor Mommsen (1817-1903)

Shkrimtar gjermano-nordik. Christian Matthias Theodor Mommsen u referohej si “mjeshtri më i madh i gjallë i artit të shkrimit historik, me referencë të veçantë për veprën e tij monumentale, Një histori e Romës “, kur mori çmimin Nobel në Letërsi në vitin 1902. Nuk ka libra në shqip.

1903 – Bjørnstjerne Martinus Bjørnson (1832-1910)

Shkrimtar norvegjez, Bjørnstjerne Martinus Bjørnson mori Çmimin Nobel në Letërsi në vitin 1903 “si një haraç për poezinë e tij fisnike, madhështore dhe të gjithanshme, e cila gjithmonë ka qenë e dalluar nga freskia e frymëzimit të saj dhe pastërtia e rrallë e shpirtit të saj”. Nuk ka libra në shqip.

1904 – Frédéric Mistral (1830-1914) dhe José Echegaray Y Eizaguirre (1832-1916)

Këtë vit cmimi u nda mes një shkrimtari francez dhe spanjoll. Përveç shumë poezive të shkurtra, Frédéric Mistral shkroi katër romance vargu. Ai gjithashtu botoi një fjalor provansal dhe shkroi kujtime. Ai mori çmimin Nobel për Letërsinë 1904: “në njohjen e origjinalitetit të freskët dhe të frymëzimit të vërtetë të prodhimit të tij poetik, i cili pasqyron me besnikëri peizazhin natyror dhe frymën amtare të popullit të tij dhe, përveç kësaj, punën e tij të rëndësishme si filolog i provincës. ” José Echegaray Y Eizaguirre mori Çmimin Nobel të Letërsisë 1904 “në njohjen e kompozimeve të shumta dhe të shkëlqyera, të cilat në mënyrë individuale dhe origjinale kanë ringjallur traditat e mëdha të dramës spanjolle”. Asnjëri autor nuk ka libra në shqip.

1905 – Henryk Sienkiewicz (1846-1916)

Shkrimtari polak Henryk Sienkiewicz u nderua me Çmimin Nobel të Letërsisë 1905 “për shkak të meritave të tij të shquara si një shkrimtar epik”. Ndoshta puna e tij më e përkthyer gjerësisht është Quo Vadis? (1896), një studim i shoqërisë romake në kohën e Perandorit Nero. Në shqip gjenden librat e tij “Adoleshentët”, “Përmbytja” dhe “Quo Vadis?”

1906 Giosuè Carducci (1835-1907)

Profesor i letërsisë në Universitetin e Bolonjës 1860-1904, shkrimtari italian Giosuè Carducci ishte dijetar, redaktor, orator, kritik dhe patriot. Ai u dha çmimin Nobel 1906 në letërsi “jo vetëm për shkak të mësimit të thellë dhe kërkimit kritik, por mbi të gjitha si një haraç për energjinë krijuese, freskinë e stilit dhe forcën lirike që karakterizojnë kryeveprat e tij poetike”. Nuk ka libra në shqip.

1907 – Rudyard Kipling (1865-1936)

Britaniku Rudyard Kipling shkroi novela, poema dhe tregime të shkurtra – të vendosura kryesisht në Indi dhe Birmani (tani të njohur si Mianmar). Ai ishte Çmimi Nobel i Letërsisë 1907 në Letërsi “duke marrë në konsideratë fuqinë e vëzhgimit, origjinalitetin e imagjinatës, shkathtësinë e ideve dhe talentin e shquar për rrëfimin që karakterizojnë krijimet e këtij autori të njohur botërisht”. Në shqip gjenden librat e tij “Legjendat e xhindit plak”, “Libri i xhunglës” dhe “Kimi”.

1908 – Rudolf Christoph Eucken (1846-1926)

Rudolf Christoph Eucken mori çmimin Nobel për Letërsinë 1908 “në njohjen e kërkimit të tij të sinqertë për të vërtetën, fuqinë e tij të thellë të mendimit, gamën e tij të gjerë të vizionit dhe ngrohtësinë dhe forcën e prezantimit me të cilën në veprat e tij të shumta ai ka justifikuar dhe zhvilluar një filozofi idealiste të jetës “. Nuk ka libra në shqip.

1909 – Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (1858-1940)

Shkrimtarja suedeze Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf u largua nga realizmi letrar dhe shkroi në një mënyrë romantike dhe imagjinative, duke evokuar gjallërisht jetën e fshatarëve dhe peizazhin e Suedisë Veriore. Ajo është e para grua që mori çmimin Nobel, pikërisht në 1909 në letërsi “në vlerësimin e idealizmit të lartë, imagjinatës së gjallë dhe perceptimit shpirtëror që karakterizojnë shkrimet e saj”. Libra në shqip: “Lidhje të padukshme” dhe “Nils Holgersoni”.

1910 – Paul Johann Ludwig Heyse (1830-1914)

Shkrimtar gjerman Paul Johann Ludwig von Heyse ishte romancier, poet dhe dramaturg gjerman. Ai mori Çmimin Nobel për Letërsi në vitin 1910 “si një haraç për mjeshtërinë e përkryer, të përhapur me idealizëm, të cilën ai e ka treguar gjatë karrierës së tij të gjatë produktive si poet, dramaturg, romancier dhe shkrimtar i botimeve të famshme botërore”. Nuk ka libra në shqip.

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.